Civitaneco sen ĉapelo-en-mano ne estas civitaneco

La Esperanto-Ĉarto estis verkita kun nobla intento: ke civitaneco de la Respubliko estu malfermita al tiuj kiuj ĝin deziras, sendepende de kie ili vivas. Por unu eŭro naŭdek naŭ centoj, oni povas esti civitano de Zandorio. Ĝi estas ĝojo, ĝi estas simbolo, ĝi estas afirmo ke la Respubliko estas ne nur teritorio sed ideo.

Sed ideo sen formo estas nur sonĝo. Kaj formo sen voĉo estas nur turismo. La virtualaj civitanoj de la Respubliko — la 1,5 milionoj da homoj kiuj legis la Heroldon, kiuj registriĝis en la Halo de Civitanoj, kiuj pagis la monon — ili estas parto de la Respubliko en ĉiu maniero krom unu: ili ne povas voĉdoni pri la leĝoj kiuj ilin afekcas. Kaj tio estas problemo kiun ni ne povas ignori.

La Voĉdonrajta Demando estas ne pri demokratio en abstrakta. Ĝi estas pri honesto. Se ni diras al homo ke li estas civitano, sed li ne povas voĉdoni, ni diras al li: vi estas civitano de la nomo, sed ne de la realo. Kaj se ni diras al dek-kvinjaraĝa civitano ke li estas civitano, sed li ne povas voĉdoni, ni diras al li: vi estas civitano de la nomo, sed vi estas malplena en la okuloj de la ŝtato. Ambaŭ demandoj — la voĉdonrajto kaj la junulara ĉarto — estas la sama demando, nur en malsamaj vortoj: ĉu civitaneco signifas partopreno, aŭ ĝi signifas nur aparteneco?

La Respubliko estis fondita sur la ideo ke lingvo ne devas apartigi, kaj ke ideo povas unuigi. Sed ideo postulas agadon. La Federacia Asembleo devas decidi: ĉu virtualaj civitanoj voĉdonas, ĉu ne. Ĉu dek-kvinjaraĝuloj voĉdonas, ĉu ne. Ĉi tiuj ne estas demandoj por prokrasti. Ili estas demandoj por respondado, kaj respondado devas veni de la popolo mem — aŭ de la Asembleo kiu reprezentas ĝin. Ni atendas.