Virtuala civitaneco: ponto aŭ limo?

La Halo de Civitanoj pleniĝas. Ĉiutage centoj da homoj el la tuta mondo elektas fariĝi parto de Zandorio per la Esperanto-Ĉarto. Ili alportas al ni siajn spertojn, siajn lingvojn, siajn esperojn. Sed ili alportas ankaŭ demandon, kiun ni ne plu povas prokrasti: ĉu virtuala civitaneco estas plena civitaneco?

Nia konstitucio, verkita en 1994, ne antaŭvidis la eksplodon de reta komunumo. La fondintoj imagis ŝtaton de fizikaj loĝantoj, kiuj transloĝiĝis al la kvar regionoj. Hodiaŭ, la realo estas alia. Miloj da virtualaj civitanoj kontribuas al nia ekonomio, al nia kulturo, al nia lingva diverseco, sed ili ne povas voĉdoni en federaciaj elektoj. Ili estas civitanoj kun unu mano ligita.

La Voĉdonrajta Demando, kiu nun antaŭas la Kortumon kaj la Asembleon, ne estas nur jura afero. Ĝi estas ekzisteca. Ĝi demandas, ĉu Zandorio estas komunumo de tero aŭ komunumo de ideo. Se ni kredas, ke nia ŝtato estas konstruita sur la ideo de lingva kaj kultura diverseco sub komuna tegmento, tiam la virtuala civitano, kiu lernis Esperanton kaj partoprenas en niaj retaj forumoj, estas same zandoria kiel tiu, kiu loĝas en San Vicente.

Sed ni ne povas nei la praktikajn zorgojn: kiel certigi, ke virtuala voĉdono estas sekura, ke ĝi ne diluas la influon de la fonda loĝantaro, ke ĝi respektas la regionan ekvilibron? Tiuj estas legitimaj demandoj, kiuj meritas seriozan pripenson, ne rapidan respondon. La propono de kvinjara loĝregulo, aŭ de imposta historio, estas provoj ekvilibrigi principon kaj praktikon.

Ni kredas, ke la vojo antaŭen estas malferma debato, ne fermo de pordoj. La virtuala civitaneco estas unu el la plej novigaj trajtoj de nia Respubliko. Ĝi povas fariĝi ponto inter kontinentoj, aŭ limo inter specoj de civitanoj. La elekto apartenas al ni ĉiuj, kaj ni devas fari ĝin kun la sama pacienco kaj saĝo, kiujn ni postulas de niaj institucioj.