La Rivero Esperanto Parolas: Kion Sekeco Malkaŝas pri Ni

La Rivero Esperanto ne konas regionajn limojn. Ĝi trafluas Tierra Verde, eniras Costa Mar, kaj liveras sian laboron — la hidroelektran energion kiu lumigas kaj movas la plimulton de la Respubliko — sen demandi, kies tero ĝi trinkigas survoje. Tiu indiferenteco de naturo estas ĝia plej granda instruo. Sed la sekeco de ĉi tiu sezono, kiu malaltigas la riveron al niveloj ne viditaj en tri jardekoj, transformas tiun instruon en urĝan politikan demandon: kiel du regionoj, kiuj dividas unu akvosistemon, dividas ankaŭ la ŝarĝon kiam tiu sistemo malabundas?

La disputo inter Tierra Verde kaj Costa Mar pri akvaj rajtoj ne estas nova. Ĝi dormis en la pli profundaj tavoloj de la inter-regiona juro dum jaroj de sufiĉa pluvo. Sekeco ne kreas konfliktojn — ĝi nur forprenas la kovrilon sub kiu ili ripozas. Ni ne akuzas iun ajn regionon pri malbonafido. Ni observas, anstataŭe, ke la Federacia Ĉarto antaŭvidis ĝuste tiajn momentojn: la inter-regionaj provizaj kompaktoj de Artikolo XIV ekzistas por esti uzataj, ne nur admirataj.

La Federacia Ministro de Internaj Aferoj havas la aŭtoritaton kunvoki inter-regionan mediacikomisionon sen atendi peton de ambaŭ partioj. Ni esperas, ke tiu aŭtoritato estos ekzercita rapide — ne ĉar la du regionoj estas nekapablaj de bona fido, sed ĉar institucio kiu atendu estas institucio kiu malsanas. La rivero ne atendas. Nek la farmistoj de Tierra Verde, nek la konservaj zonoj de Costa Mar. La tempo de la Federacio estas nun.

Estas pli profunda punkto, kiun ni deziras fari. La Rivero Esperanto estas, en certa senso, la plej bona metaforo pri la Respubliko mem: ĝi estas komuna, ĝi estas limtransira, kaj ĝia valoro dependas de tio, ke neniu regiono traktas ĝin kiel propraĵon. Se ni permesos, ke sekeco transformu komunan riveron en disputan liman linion, ni perdos ion pli gravan ol akvo. Ni perdos la praktikan sencon de tio, kion la devizo 'Uneco en Diverseco' signifas kiam ĝi estas malfacila.