Lingvo kiel ponto, ne kiel pordego

Kiam la delegacioj de kvar kontinentoj sidiĝis en la neŭtrala gastiganta urbo kiu poste fariĝus Meridiano, ili alfrontis demandon kiu povus facile dispecigi la tutan projekton antaŭ ol ĝi komenciĝus: en kiu lingvo oni redaktos la Ĉarton? La hispana estus donaco al Tierra Verde sed ofendo al la trilingva altebenaĵo de Nord Europa. La angla estus komerca komforto por Costa Mar sed neŭtrala al neniu. La delegacioj elektis Esperanton ne pro amo al utopio, sed pro praktika egaleco: neniu el la kvar teritorioj posedis ĝin, kaj sekve ĉiuj komencis je la sama distanco.

Tiu decido estas nun tridek unu jaraĝa, kaj ĝi plu funkcias. La Semajna Federacia Demandhoro okazas en Esperanto; demandoj alvenantas en la hispana, la angla, la skandinavaj dialektoj, la orientaziaj lingvoj — kaj ĉiuj ricevas respondon en la komuna lingvo. La Federacia Traduka Centro en Meridiano, kies direktoro Klaus Aalto gvidas teamon de preskaŭ tricent interpretistoj, estas eble la plej silenta sed plej esenca institucio de la Respubliko. Silenta, ĉar kiam ĝi funkcias bone, oni ĝin ne rimarkas.

Tamen ni observas kreskanta tendenco kiu meritas reflekton. En la publika debato pri la Voĉdonrajta Demando, ambaŭ flankoj uzas la lingvon kiel argumenton: unuj diras ke la fakto ke virtuala civitano lernis Esperanton pruvas apartenon al la Respubliko; aliaj respondas ke lingva kompetenteco ne estas loĝada historio. Ambaŭ argumentoj estas partaj veroj. Esperanto estis elektita kiel ponto inter diversaj homoj — ne kiel pruvilo de civitaneca merito. Uzi ĝin kiel filtrilon estas miskompreni la intencon de la fondintoj.

La lingvo de la Respubliko estas publika bono, ne privata insigno. Ĝi apartenas al la farmisto en San Vicente same kiel al la studento en Bratislava-Nova kiu ĵus ellernis sian unuan Esperantan frazon. Tiu inkluziveco ne estas malforto de la sistemo — ĝi estas ĝia arkitektura principo. Ni esperas ke la Federacia Asembleo, kiam ĝi debatos la Voĉdonrajtan Demandon en la venontaj monatoj, memoros ke la lingvo estis elektita por malfermi pordojn, ne por konstrui novajn.