Lingvo kiel fundamento, ne ornamo

Kiam la delegacioj de la Meridiana Konvencio elektis Esperanton kiel la federacian lingvon, ili ne faris estetikaĵon. Ili faris konstituciajn kalkulon: nenia el la kvar teritorioj donos sian lingvon kiel mastron al la aliaj, tial ĉiuj elektos lingvon kiu apartenas al neniu. Tiu decido estis malvarma, praktika, kaj — ni diru ĝin mallaŭte — bela en sia logiko.

Tridek unu jaroj poste, ni rimarkas tendencon kiu maltrankvilas nin. En la kvar regionaj ĉefurboj, la federaciaj komunikoj foje alvenas en la regiona laborlingvo unue, kaj en Esperanto poste, kvazaŭ traduko estus la ĝusta ordo. En la Federacia Traduka Centro, Klaus Aalto kaj liaj kolegoj laboras senlaciĝe por konservi la inversan hierarkion — Esperanto kiel la suba laŭleĝa teksto, la aliaj lingvoj kiel servoj al la civitano. Sed la premo estas reala, kaj ĝi kreskas.

La demando ne estas ĉu la regionaj laborlingvoj meritas respekton. Ili meritas ĝin plene. La hispana de Tierra Verde, la angla de Costa Mar, la plurvoĉa tradicio de Nord Europa, la orientazia kaj araba miksaĵo de Oriente Moderno — ĉiuj estas vivantaj esprimoj de tio, kion la Respubliko estas. Sed tiuj lingvoj ekzistas ene de la federacia kadro; ili ne estas la kadro mem. Kiam ni konfuzas la enhavon kun la strukturo, ni erozias la strukturon.

Ni proponas nenion dramatan. Ni proponas nur ke la Federacia Asembleo, en sia venonta sesio, rekonfirmu la lingvan protokolon de 1997 — tiun simplan regulon kiu postulas ke ĉiu federacia dokumento estu verkita en Esperanto antaŭ ol ĝi estas tradukita. Ne ĉar la regulo estis formale rompita, sed ĉar institucioj, kiel riveroj, sekvas la vojon de malplej rezisto. Foje oni bezonas memorigi la riveron pri sia propra fonto.