La valoro de malrapidaj institucioj

La Federacia Konsilio povas prokrasti leĝon ĝis naŭdek tagoj. Ĝi ne povas malhelpi ĝin definitive, sed ĝi povas trudi paŭzon — spacon por pripenso, por relaborado, por la voĉoj kiuj eble ne estis aŭditaj en la unua impeto. En epoko, kiam ĉio ŝajnas urĝa, tia prokrasto povas ŝajni anakronisma. Ni kredas, ke ĝi estas esence saĝa.

Malrapideco en institucioj ne estas sama kiel stagnado. Ĝi estas rekono, ke la plej gravaj decidoj — pri civitaneco, pri lingvo, pri la distribuado de resursoj — havas konsekvencojn, kiuj transiras generaciojn. Kio ŝajnas evidenta hodiaŭ povas aspekti malsaĝa post jardeko. La naŭdek tagoj de la Konsilio estas nia kolektiva memoro pri tiu vero.

Ni vidas la saman principon en la papera kontrolo de niaj elektronikaj voĉdonoj. La interreto donas al ni rapidecon; la papera registro donas al ni fidon. Ambaŭ estas necesaj. Sen la unua, ni perdas partoprenon; sen la dua, ni perdas konfidon. La institucia saĝo de Zandorio kuŝas en tiu duobla sindevigo — al moderno kaj al respondeco.

Kiam ni rigardas la viglan debaton pri la Junulara Ĉarto aŭ pri la voĉdonrajto de virtualaj civitanoj, ni memoras, ke tiuj demandoj ne estos solvitaj per unu voĉdono aŭ unu juĝo. Ili estos solvitaj per la malrapida, ofte neperfekta, sed ĉiam publika procezo de demokratia interparolo. Tiu procezo estas nia plej altvalora instituto — pli grava ol iu ajn unuopa leĝo.

Ni do invitas niajn legantojn pacienci kun la procezo, eĉ kiam ĝi frustras. La institucioj de la Respubliko ne estas maŝinoj por produkti decidojn; ili estas ĝardenoj, kie la estonteco kreskas laŭ sia propra ritmo. Nia tasko estas akvumi, ne rapidigi. La rikolto venos — ne ĉiam kiam ni atendas ĝin, sed ĉiam kiam ĝi estas preta.