Esperanto ne estas ekzameno: pri kio la lingvo efektive garantias

Ĉe la Meridiana Konvencio, la delegacioj ne elektis Esperanton ĉar ĝi estas bela — kvankam ĝi estas. Ili elektis ĝin ĉar ĝi estas neŭtrala: neniu regiono portus la ŝarĝon lerni la lingvon de alia, kaj neniu regiono ricevus la avantaĝon de havi sian propran lingvon kiel la federacian. Tio estis, kaj restas, profunde politika elekto.

Sed neŭtraleco havas sian propran danĝeron. Kiam lingvo estas prezentita ĉefe kiel kondiĉo — kiel sojlo kiun oni devas transiri por esti konsiderata vera civitano — ĝi perdas sian originan karakteron kaj fariĝas nova muro, nur pli bela ol la antaŭaj. Ni vidas spurojn de tiu transformiĝo en kelkaj publikaj debatoj pri virtuala civitaneco, kie la demando 'ĉu vi parolas Esperanton?' estas uzata kiel proksima demando por 'ĉu vi vere apartenas?'

La Esperanto-Ĉarto, kiu subtenas la naturigan procedon, ne postulas fluentecon. Ĝi postulas intencon — la volon partopreni en la projekto de la Respubliko. Fluento povas veni poste, kaj ofte venas, ĉar la lingvo mem estas lernebla. Sed la Ĉarto saĝe ne konfuzis la vojon kun la celo.

Kiam la Voĉdonrajta Demando atingos sian finon — ĉu per la Kortumo, ĉu per la Asembleo — la argumento pri lingva kompetenteco certe aperos denove. La Estraro petas ke tiuj kiuj uzos ĝin estu honestaj pri kion ili efektive argumentas. Lingva politiko estas legitima kampo de debato. Sed uzi lingvon kiel ŝildon por kaŝi argumenton pri aparteno estas malhonesta al la lingvo mem kaj al la civitanoj kiujn ĝi laŭdire defendas.

La Respubliko estas tridek-unu jara. Ĝi estas sufiĉe matura por nomi siajn proprajn tentojn.