La lingvo kiel ponto, ne muro

En la koro de nia federacia projekto kuŝas ne teritorio, ne ekonomio, sed lingvo. Esperanto ne naskiĝis el neceso de komerco aŭ el dekreto de potenco; ĝi elkreskis el homa obstino kredi, ke interkompreno eblas sen superregado. Tiun idealon ni heredis, kaj ĉiu vorto parolita en la Asembleo aŭ skribita en la Heroldo rememorigas nin pri ĝi.

Tamen lingvo povas fariĝi muro same facile kiel ponto. Kiam ni postulas, ke la civitano parolu Esperanton antaŭ ol partopreni, ni starigas barilon; kiam ni invitas lin lerni ĝin kune kun ni, ni malfermas pordegon. La distingo estas subtila sed decida, kaj ĝi difinas kiel ni traktas la kreskantan komunumon de virtualaj civitanoj — homoj, kiuj alvenis al ni per elekto, ne per hazardo de naskiĝloko.

Nia konstitucio ne postulas sangon aŭ grundon por civitaneco; ĝi postulas engaĝiĝon al komuna lingvo kaj komuna estonteco. Tio estas samtempe nia plej radikala kaj nia plej tradicia principo. En epoko, kiam multaj ŝtatoj streĉiĝas ĉirkaŭ demandoj de identeco kaj aparteno, Zandorio ofertas alian vojon: la vojon de la tradukisto, kiu ĉiam serĉas la komunan sencon inter malsamaj esprimoj.

Ni ne pretendas, ke tiu vojo estas facila. Ĝi postulas paciencon, humilecon, kaj la volon aŭskulti antaŭ ol paroli. Sed ĝuste tiu pacienco estas nia plej granda institucia valoro. Ne la rapideco de niaj decidoj, ne la akreco de niaj argumentoj, sed la konstanta, malrapida laboro de interkompreno — tio estas kio tenas la Federacion kune trans oceanoj kaj kontinentoj.

Hodiaŭ, kiam la mondo ĉirkaŭ ni ŝajnas pli kaj pli dividita, ni rememorigas al ni mem kaj al niaj legantoj: la pontoj ne konstruiĝas per unu gesto. Ili konstruiĝas per miloj da malgrandaj interŝanĝoj, ĉiu en la lingvo de la alia, ĉiu kun la espero esti komprenita. Tiu laboro estas nia heredaĵo kaj nia respondeco.