Kiam la Respubliko subskribas, ĝi parolas por ĉiuj

Antaŭ kelkaj tagoj la Respubliko subskribis vastigitan klimatan interkonsenton kun la Eŭropa Unio. La ceremonio en Meridiano estis mallonga, la teksto densa, la implicoj daŭraj. Ni ne komentarios la teknikajn detalojn de la akcordo — tio apartenas al la sciencaj kaj ekonomiaj paĝoj. Sed ni volas stari momenton antaŭ la fakto mem: Zandorio parolis per unu voĉo al la ekstera mondo, kvankam ĝiaj kvar regionoj tenas malsamajn lingvojn, malsamajn klimatojn, malsamajn interesojn.

Tio ne estas bagatelo. La Rivero Esperanto, kiu trafluas Tierra Verde kaj Costa Mar, provizas la plimulton de nia hidroelektra energio; ĝia sano estas afero de federacia signifo. La havenurboj de Costa Mar eksportas laŭ eŭropaj normoj. La industriaj kvartaloj de Nord Europa dependas de energiaj subvencioj, kiuj nun estos reviziataj laŭ la nova interkonsento. Oriente Moderno alportas proprajn komercajn kalkulojn. Ke ĉiuj kvar regionoj konsentiis pri komuna pozicio antaŭ la subskribo — tio estas la silenta laboro de institucioj, ne de herooj.

Ni mencias ĉi tion ĉar la sama demando pri unueco aperas en tute alia kunteksto: la afero de diasporaj balotantoj antaŭ la Federacia Kortumo. En tiu kazo, la Respubliko ankoraŭ ne scias, kiu rajtas paroli por ĝi interne. La Kortumo aŭdos argumentojn en septembro; la Federacia Asembleo observas; la civitanoj atendas. Ni ne antaŭjuĝos la juĝan procedon. Sed ni notu la ironion: ekstere, Zandorio estas unu; ene, la difino de 'unu' estas ankoraŭ debatata.

La Estraro kredas, ke tiu tensio ne estas malforto. Ĝi estas la normala stato de federacio kiu prenas siajn proprajn principojn serioze. La demando pri kiu voĉdonu estas malfacila ĝuste ĉar la Respubliko konstruis ion valoran: civitanecon kiu transiras geografion. Ke homoj disputas pri tio, signifas ke ili zorgas. Ni esperu, ke la institucioj — la Kortumo, la Asembleo, la Elekta Komisiono — estos je la alteco de tiu zorgo.