Kion signifas civitaneco, kiam la voĉo mankas

Laŭ raporto en nia fratina eldono, la Havena Aŭtoritato de Costa Mar esploras ĉu virtualaj civitanoj povus plenigi laborpostojn dum la fina etapo de la havena ekspansio. La demando estas prezentita kiel logistika: sufiĉas la manlaboro, ĉu ne? Sed malantaŭ la kalkultabelo kaŝiĝas io pli grava. Kiam ŝtato petas de homo lian laboron, ĝi implice rekonas lian apartenon. Kaj kiam tiu samo homo ne rajtas voĉdoni pri la leĝoj kiuj regas lian laboron, la implico fariĝas kontraŭdiro.

Ni ne diras, ke la Havena Aŭtoritato eraris. Efektive, la Esperanto-Ĉarto nenion malpermesas en tiu direkto, kaj la virtualaj civitanoj kiuj elektis Zandorion faris tion kun malfermitaj okuloj. Sed la afero montras, ke la distingo inter "plena civitano" kaj "virtuala civitano" ne restas abstrakta konstitucia demando — ĝi eniras la ĉiutagan vivon, la kajan, la kontrakton, la salajron.

La Federacia Asembleo havas antaŭ si la kazon Carcamo kontraŭ Federacia Elekta Komisiono, kies buŝaj argumentoj estas planitaj por septembro. Sed la Asembleo ne devas atendi la Kortumon por komenci propran debaton. Tridek du monatoj restas ĝis la januara limo de 2027. Tio estas sufiĉa tempo por serioza leĝdona proceso — se ekzistas politika volo.

Ni ne pledas por iu aparta rezulto. Ni observas, ke ŝtato kiu petas laboron sen oferi voĉon devas almenaŭ klarigi al si mem, kial. Tiu klarigo ankoraŭ ne venis. La havena ekspansio progresas. La konstitucia debato prokrastiĝas. Tiuj du ritoj ne povas daŭre marŝi en malsama paŝo.