Esperanto ne estas nur ilo

Kiam la delegacioj de la kvar teritorioj kunvenis en Meridiano en 1994, ili elektis Esperanton ne ĉar ĝi estis la plej facila elekto, sed ĉar ĝi estis la sola lingvo kiu ne apartenus al iu el ili. Tiu elekto estis profunde politika akto: ĝi diris ke neniu regiono devus porti la kulturan ŝarĝon de la aliaj, ke la federacia voĉo estu neŭtrala ĉe sia fundamento. Sed neŭtrala ne signifas malplena, kaj ni pensas ke ni kelkfoje forgesas tion.

Hodiaŭ, Esperanto funkcias admirinde kiel laborlingvo. La Federacia Traduka Centro, la semajna Demandhoro, la balotaj portaloj — ĉio funkcias glate. Tamen ni aŭdas ĉiam pli ofte, precipe de junaj civitanoj en la universitataj urboj, ke la lingvo sentas sin kiel formularo: ĝusta, sed senviva. Oni uzas ĝin por prezenti, ne por pensi. Oni tradukas en ĝin, sed ne revas en ĝi.

Tiu sento ne estas kritikaĵo de la lingvo mem; ĝi estas kritikaĵo de kiel ni ĝin enkadrumas. Se Esperanto estas nur la lingvo de la burooj, ĝi fariĝos la lingvo de la burooj — kaj nenio pli. La Federacia Ministrino de Kulturo havas antaŭ si tiun defion: ne instrui Esperanton kiel regularon, sed kultivi ĝin kiel spacon kie la diversaj tradicioj de la Respubliko povas renkontiĝi sen hierarkio.

Ni ne proponas grandan reformon. Ni proponas ŝanĝon de emfazo. Kiam la Federacia Asembleo debatas, kiam civitanoj skribas al siaj deputitoj, kiam infanoj en lernejoj de Bratislava-Nova kaj Nueva Singapuro lernas la lingvon — tiuj momentoj estas ŝancoj por ion pli ol komunikado. Ili estas ŝancoj por konstrui komunan imagpovon, la plej malmulte videblan sed plej necesan ingrediencon de iu ajn federacio kiu volas daŭri.